Erven en schenken: rechten en plichten van de langstlevende

De belangrijkste verworvenheid van het erfrecht van 2003 is dat de langstlevende echtgenoot ongestoord mag voortleven. Met andere woorden: is er geen testament, dan krijgt deze partner de beschikking over de hele erfenis.
De kinderen krijgen een vordering op de erfenis. Dat betekent dat zij moeten wachten tot beide ouders zijn overleden voordat zij de erfenis daadwerkelijk in handen krijgen.

Vroeger moesten kinderen nog afstand doen van hun erfdeel ten gunste van de langstlevende. Deden zij dat niet, dan kon dat er bijvoorbeeld toe leiden dat de langstlevende ouder de woning noodgedwongen moest verkopen om de erfenis te kunnen verdelen onder de kinderen. Nu erven de kinderen een vordering op de langstlevende ouder ter grootte van de waarde van hun erfdeel.

Als minderjarige kinderen erfgenaam zijn, schrijft de wet voor dat er een boedelbeschrijving moet worden gemaakt. Dat is een beschrijving van de verschillende onderdelen van de nalatenschap. Als de kinderen meerderjarig zijn, is deze verplichting er niet en is een schatting voldoende. Met het oog op de verschuldigde successierechten (ofwel belasting) moet de waarde wel reëel zijn. Als u moeilijkheden verwacht met andere erfgenamen, is een boedelbeschrijving ook aan te raden.

• De wet maakt geen onderscheid tussen getrouwden en geregistreerde partners. Voor hen is het wettelijk erfrecht van toepassing.
• Voor ongehuwd samenwonenden geldt het wettelijk erfrecht niet. Als zij dezelfde rechten willen als gehuwden, moeten zij een samenlevingscontract opstellen waarin ze een wederzijdse zorgplicht voor elkaar opnemen. Om elkaars erfgenaam te worden, is een testament nodig waarin dit beschreven wordt.
• Mensen met een LAT-relatie kunnen elkaar alleen laten erven via een testament waarin de partner wordt benoemd tot erfgenaam.

• Bent u wel gehuwd, maar woont u niet onder één dak (bijvoorbeeld omdat u bezig bent de scheiding te regelen)? Dan geldt toch het wettelijk erfrecht.
• Als uw partner is opgenomen in een zorgvoorziening (bijvoorbeeld een verpleeghuis) en u woont thuis, bent u voor de wet nog samen.

• De langstlevende kan volgens het erfrecht 'ongestoord voortleven'.
• De kinderen erven een vordering op de langstlevende ter waarde van hun erfdeel. Ze kunnen de vordering pas opeisen als de langstlevende is overleden.
• De kinderen hebben in het nieuwe erfrecht zogenoemde wilsrechten. Hiermee kunnen ze voorkomen dat (emotioneel) waardevolle spullen naar de stieffamilie gaan.
• De langstlevende moet de schulden in de erfenis, waaronder de successierechten, direct voldoen.
• Indien de langstlevende hertrouwt en als eerste in het nieuwe huwelijk overlijdt, krijgt diens partner de beschikking over het erfdeel van de overledene. De kinderen van de overleden partner krijgen een vordering. Deze is pas opeisbaar als ook de 'stiefouder' is overleden.
• Als de langstlevende de vordering van de kinderen met rente aflost, vervallen de wilsrechten van de kinderen. De kinderen moeten wel instemmen met deze aflossing van de vordering.

Kinderen kunnen hun wilsrechten opeisen als:

1. De langstlevende ouder wil hertrouwen
2. Deze hertrouwde ouder overlijdt (vordering op de kortstlevende ouder is dan opeisbaar; erfenis van hertrouwde ouder is een vordering)
3. De nieuwe partner van de ouder ook overlijdt (vordering van erfenis
4. is dan opeisbaar)

Lees meer over erven en schenken: 

1. Erven & schenken voorbeeld: verwerpen van de erfenis
2. Erven & schenken voorbeeld: wat erven de kinderen bij hertrouwen ouder?
3. Erven & schenken voorbeeld: wie erft wat als u getrouwd of alleenstaand bent?
4. Erven & schenken voorbeeld: schenken aan kinderen met testament 
5. Erven & schenken: aangifte successierecht
6. Erven & schenken: de belastingdienst
7. Erven & schenken: het testament
8. Erven & schenken: onterven of uitsluiten
9. Erven & schenken: schulden erven en een erfenis (niet) aanvaarden
10. Erven & schenken: vraag en antwoord
11. Erven & schenken: wie erft wat?
12. Erven & schenken: zonder kinderen