Kamer jaagt erfgenamen op kosten

Als het aan de Tweede Kamer ligt is de gewone man straks flink de klos. Op 18 november heeft zij namelijk de Staatssecretaris van Financiën, Frans Weekers, opgedragen de Successiewet zodanig te wijzigen dat voortaan alle erfgenamen het aangiftebiljet erfbelasting moeten ondertekenen. Jammer genoeg hebben de Kamerleden zich niet afgevraagd wat dit voor de praktijk van alledag betekent.

Werking edelweissroute
Had u tot pak weg een maand geleden weleens van de edelweissroute gehoord? Ik niet. Met de edelweissroute wordt gedoeld op een zwartgeldconstructie. Stel dat u zeer vermogend bent en dat een groot deel van uw vermogen zich in het buitenland bevindt. En stelt u voor dat u dit vermogen nooit heeft opgegeven aan de Nederlandse fiscus. En stelt u ten slotte voor dat u ook niet wilt dat uw kinderen bij uw overlijden hierover erftaks betalen. Wat kunt u dan doen? Als u in uw testament iemand die in Nederland woont tot executeur benoemt, valt die persoon onder de Nederlandse wet. Hij zal zich dus drie keer bedenken voordat hij een foute aangifte voor de erfbelasting doet. Want als hij dat doet, kan hij een boete krijgen. Bovendien maakt hij zich schuldig aan valsheid in geschrifte. Om ‘dit probleem’ op te lossen, benoemde een zwartspaarder in zijn testament een Zwitser tot executeur. Toen die zwartspaarder overleed, deed de Zwitserse executeur een valse aangifte; het zwartgeld werd verzwegen. Zoals ik hiervoor als schreef, kan de Nederlandse ficus een boete uitdelen als blijkt dat het aangiftebiljet voor de erfbelasting onjuist werd ingevuld. Maar na 12 jaar verjaart deze zonde en kunnen de erfgenamen opgelucht adem halen. Bovendien blijft de buitenlandse executeur ongrijpbaar voor de Nederlandse wet

Amendement
Tijdens de behandeling van het belastingplan 2011 dienden de Kamerleden Bashir (SP) en Braakhuis (GroenLinks) een wijzigingsvoorstel (met een moeilijk woord: amendement) om de edelweissroute tegen te gaan. Als de wet door de Eerste Kamer wordt aangenomen, zal dit betekenen dat voortaan alle erfgenamen de aangifte erfbelasting moeten ondertekenen.

Gewone man is de klos
Ik ben het ermee eens dat het zwartspaarders flink lastig gemaakt mag worden. Ik ben echter van mening dat de gekozen oplossing een verkeerde is. Als we naar het systeem van de wet kijken, is het namelijk de executeur die de een inventarisatie van de nalatenschap (ook wel de boedelbeschrijving genoemd) moet maken. Als de executeur de erfgenamen verkeerd inlicht, doen de erfgenamen dus een verkeerde aangifte. Zal de rechter de erfgenamen vooroordelen als zij echt niet beter wisten?

Het voorstel van Bashir en Braakhuis is niet goed doordacht en zal met name de gewone man treffen. In de meeste nalatenschappen zijn namelijk geen miljoenen euro’s aan waarde en is er evenmin vaak buitenlands vermogen. Vluchtige berekeningen maken duidelijk dat door de nieuwe wettelijke plicht de afwikkeling van een nalatenschap straks vele honderden euro’s duurder wordt. Een beetje erfgenaam zal gedetailleerde informatie wensen, om te voorkomen dat hij straks een boete krijgt. Bovendien komt het steeds vaker voor dat erfgenamen in het buitenland wonen/studeren en daardoor niet snel kunnen handelen. Dit zal in de praktijk vaak tot vertraging leiden en de kans is reëel dat daardoor de aangifte te laat wordt ingediend.
Ook hebben wij steeds vaker met dementerende ouderen te maken. Zal hun wettelijk vertegenwoordiger zomaar het door de executeur opgestelde aangiftebiljet erfbelasting ondertekenen? Of zal hij bijvoorbeeld de kantonrechter vragen of hij (de wettelijk vertegenwoordiger) het biljet wel mag ondertekenen? En als de kantonrechter er iets te lang over doet, dan zal de fiscus heffingsrente in rekening brengen. Is de Staat dan aansprakelijk? En hoe zit het met de situatie als een of meer erfgenamen niet gevonden kunnen worden of niet bereikbaar zijn? Of als een erfgenaam weigert te tekenen, omdat hij van mening is dat het testament niet geldig is? Worden dan alle erfgenamen gestraft?

Onzinnige wetgeving
Veel vragen, maar geen antwoorden. Soms is het zo jammer, dat men in de Kamer denkt de wijsheid in pacht te hebben. Het idee van de heren Bashir en Braakhuis was nobel. Als zij open hadden gestaan voor overleg met notariële specialistenverenigingen als EPN en NOVEX hadden zij geweten hoe onzinnig dit amendement is.  Voor het slappe optreden van staatssecretaris Weekers op dit punt tijdens de behandeling van het amendement in de Tweede Kamer, heb ik geen goed woord over. Hij heeft toch een heel ministerie tot zijn beschikking? In het komende nummer van Notariaat Magazine zullen NOVEX en EPN vertellen hoe het probleem wel adequaat opgelost kan worden.