• Nalaten aan broers en zussen
• Nalaten aan neven en nichten
• Wat is nu het grote voordeel van deze testamentvorm?
• Nalaten aan vrienden een kennissen
• Nalaten aan een goed doel

Ouders hoeven meestal niet lang na te denken: ze laten hun hebben en houden graag na aan hun eigen vlees en bloed. De Successiewet kent vrijstellingen voor de belasting van de erfenis van ouders aan kinderen. Volwassen kinderen hebben een vrijstelling van €10.150 als hun erfenis de €26.852 niet te boven gaat. Het tarief begint bij 5 procent en loopt op tot maximaal 27 procent. Bij een erfenis van €50.000 betekent dat een belasting van €3538.
Maar wie geen kinderen heeft en geld wil nalaten aan broers, zussen, neven of nichten krijgt te maken met hogere belastingtarieven. Ook voor vrienden en kennissen blijft er weinig over. Alleen bij goede doelen vist de fiscus achter het net. Geld & Recht zet de fiscale gevolgen per erfgenaam voor u op een rij en biedt alternatieven om de staatskas zo min mogelijk te spekken.

Nalaten aan broers en zussen

Het voorbeeld hierboven met de erfenis van €50.000 pakt heel anders uit voor broers en zussen. Voor hen geldt slechts een vrijstelling van €1942. De belastingtarieven voor broers en zussen beginnen bij 26 procent en lopen op tot 53 procent. Bij een erfenis van €50.000 komt dat neer op een belasting van €13.686.
Alternatief Wie dat geld liever niet in de staatskas ziet verdwijnen, kan daar het beste bij leven al iets aan doen. U mag per jaar €2688 belastingvrij schenken aan broers en zussen.

Nalaten aan neven en nichten

De successierechttarieven voor nichten en neven lopen op van 41 tot maar liefst 68 procent. Een erfenis van €50.000 komt hen op een belastingafdracht van €20.895 te staan.
Alternatief 1: Ook dat kunt u omzeilen door bij leven een deel belastingvrij te schenken (maximaal €2688 per jaar), maar er is nog meer mogelijk.
Alternatief 2: Iets ingewikkelder maar in sommige gevallen bijzonder doeltreffend is het vruchtgebruiktestament, waarmee u neven en nichten kunt laten erven tegen het tarief van hun ouders: uw broers en zussen. Dat zit zo. U kent uw broer(s) en/of zus(sen) het vruchtgebruik toe over uw nalatenschap. Hun kinderen – uw neven en nichten – krijgen het bloot eigendom, zoals dat heet. Dat betekent dat ze weliswaar eigenaar zijn van het geld en de goederen uit uw nalatenschap, maar ze kunnen er nog niet van profiteren. Sterker nog: ze hebben er helemaal niets over te zeggen. Dat krijgen ze pas als ze vol eigenaar worden: na het overlijden van hun ouder – uw broer of zus. Let wel: uw broers en zussen betalen de successierechten volgens de voor hen geldende tarieven. Uw schoonzussen en zwagers staan in dit testament volledig buitenspel.

Wat is nu het grote voordeel van deze testamentvorm?

Ten eerste kunt u de last van het successierecht over meer erfgenamen verdelen – de broers en zussen én de neven en nichten – waardoor er meer gebruik van vrijstellingen gemaakt wordt en minder geld naar de fiscus vloeit. Ten tweede erven de neven en nichten uiteindelijk tegen een gunstiger tarief (dat van de broers en zussen) omdat ze geen successierecht hoeven bij te betalen als de dag aanbreekt dat ze wel de volle eigenaar worden.
Aan deze oplossing kleven een paar mitsen en maren:

• Het maakt de aangifte inkomstenbelasting voor zowel broers en zussen als nichten en neven een stuk ingewikkelder. Zij moeten respectievelijk de waarde van het vruchtgebruik en de waarde van het bloot eigendom opgeven in box 3.

• Deze testamentvorm bespaart alleen belasting wanneer het uw liefste wens is uw neven en nichten te bevoordelen. Volgens het wettelijk erfrecht zouden alleen uw broers en zussen erven en die betalen sowieso een lager tarief dan neven en nichten.

De exacte fiscale consequenties zijn lastig vooraf te bepalen, omdat er zoveel factoren in het spel zijn. De leeftijd van de broers en zussen speelt een rol voor de waarde van het vruchtgebruik. Het aantal broers, zussen, neven en nichten bepaalt de hoogte van hun erfdeel en dus de tarieven. Hoe meer broers en zussen al zijn overleden, des te minder valt er te besparen. Om het plaatje compleet te maken, moet ook naar de inkomstenbelasting worden gekeken.
Overweegt u deze constructie dan raden we u aan naar een notaris te gaan die gespecialiseerd is in het overdragen van vermogen van de ene op de andere generatie, ook wel estate planning genoemd.

Nalaten aan vrienden en kennissen

Vrienden zullen een erfenis ongetwijfeld zeer waarderen, maar net als neven en nichten zitten zij in het hoge successierechttarief van 41 tot 68 procent.

Alternatief 1: Wie toch vermogen wil overdragen aan vrienden en kennissen zonder dat de fiscus profiteert, kan het beste bij leven voor zoveel mogelijk vrienden en kennissen gebruikmaken van de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van €2688.
Alternatief 2: Daarnaast zou u bij testament een groot aantal vrienden en kennissen een bedrag kunnen toekennen ter grootte van de successierechtvrijstelling van €1942 .
Alternatief 3: Een geregistreerd partnerschap aangaan met de beste vriend/vriendin die u tot enig erfgenaam wilt benoemen. Geregistreerde partners hebben net als gehuwden een hoge vrijstelling voor het successierecht: maximaal €523.667. Samenwonen is geen vereiste. Wettelijk gezien zijn er geen belemmeringen, maar ethische bezwaren des te meer. Het geregistreerd partnerschap is immers bedoeld als alternatief voor een huwelijk. Bovendien geldt zoals bij ieder huwelijk een alimentatieverplichting en een algehele gemeenschap van goederen. Laat u dus goed informeren door een notaris of deze oplossing bij u past.

Nalaten aan een goed doel

Als u geld nalaat aan een goed doel, dan zet u de fiscus helemaal buitenspel. Een door de fiscus goedgekeurde liefdadigheidsinstelling betaalt 0 procent belasting, of u nu €1000 of €100.000 nalaat of schenkt. Als u in uw testament een goed doel tot enig erfgenaam benoemt, moeten familieleden deze wens respecteren.
Let op: kies een goed doel dat door de Belastingdienst is aangewezen als een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Met ingang van 2008 moeten charitatieve instellingen deze goedkeuring van de Belastingdienst hebben om voor het nulprocentstarief in aanmerking te komen. U kunt dus niet zomaar de kattenopvang in de buurt of uw zangkoor tot erfgenaam benoemen. Dat kan wel, maar dan vallen deze in het tarief voor ‘derden’: 41 tot 68 procent.

De Belastingdienst maakt begin 2008 bekend welke instellingen de ANBI-beschikking in de wacht hebben gesleept.
Alternatief: Een sympathieke optie voor erflaters die graag het heft in eigen handen nemen: een fonds oprichten met een zelfgekozen naam – úw eigen naam bijvoorbeeld – en een zelf omschreven goed doel. Voorbeelden: een fonds dat geld geeft voor sportbeoefening door verstandelijk gehandicapten, een fonds dat de muziekbeoefening in een bepaalde regio stimuleert of geld beschikbaar stelt voor behoud van een landgoed.

Het makkelijkst is het om zo’n fonds op naam onder te brengen bij een overkoepelende stichting die het geld beheert, zoals het Prins Bernhard Cultuurfonds (voor goede doelen op het gebied van natuur en cultuur; 020-520 61 30 of www.prinsbernhardcultuurfonds.nl) of Ars Donandi (voor goede doelen op het gebied van welzijn en cultuur; 020-551 72 62 of www.arsdonandi.nl). Beide koepelstichtingen nemen alleen fondsen van minimaal €50.000 aan die daadwerkelijk het algemeen nut beogen. Ze zorgen ervoor dat het geld wordt besteed naar uw wens en dat de Belastingdienst het nulprocentstarief accepteert.