Tuinieren is oorlog

Een sterkgroeiende plant die gewenst is heet een bodembedekker; zijn we diezelfde plant liever kwijt dan noemen we hem een woekeraar. Het verschil tussen bodembedekken en woekeren heeft niets te maken met het gedrag van de plant, maar alles met de perceptie van de tuinier.

In Scandinavië, waar het ’s winters harder vriest dan bij ons, zijn veel van onze klimplanten niet winterhard. Wij bekleden onze pergola’s met klimrozen, clematis en blauweregen, maar in grote delen van Noorwegen en Zweden is dat niet mogelijk.

Daar zet men winde – ook bekend als ‘pispotjes’ – tegen de pergola. Winde wordt door de meeste Nederlandse tuiniers te vuur en te zwaard bestreden, maar door een Noorse bril bezien is het een langbloeiende klimplant. Ook zevenblad, bij ons een gehate woekeraar, wordt in andere landen met andere ogen bekeken. Wie een Amerikaans plantenboek leest, zal zien dat in het hoofdstuk ‘Bodembedekkers’ zevenblad als een puike keuze wordt aangeprezen. En dat is natuurlijk ook zo: er komt geen onkruid doorheen. Het omgekeerde komt ook voor. Zo planten wij vrouwenmantel en muurfijnstraal in onze tuinen, en dat zijn planten die in andere culturen juist als onkruid worden beschouwd.

Dit jaar is het Darwinjaar. In alle kranten en tijdschriften worden we geïnformeerd over de evolutietheorie. Het zal u daardoor niet lastig vallen om de tuin in een Darwiniaans licht te zien: wat in de tuin gebeurt, is niets anders dan the survival of the fittest. Het is aan u om de zwakkere partij te helpen, want een tuin waarin maar één soort plant overleeft, is saai.

Hoewel, niet altijd. Een veld vol margrieten appelleert aan onze nostalgische gevoelens (“Ja, zo was het vroeger”), maar zo zal het nooit meer worden. Behalve dan in de tuin. Alleen door in te grijpen – door het gras te maaien en het maaisel af te voeren – houden wij de margiet in leven.

Een veld vol oranje slaapmutsjes met hier en daar het azuurblauw van een ossentong levert een vredig plaatje op. Maar vergis je niet: slaapmutsjes mogen er dan onschuldig uitzien, ze zaaien zich uitbundig uit, en als de tuinier niet bereid zou zijn om in te grijpen door er hier en daar wat weg te wieden, zou de ossentong snel verdwijnen. Wie tuiniert, kán niet met het oog van Darwin naar zijn tuin kijken. Als hij geen partij wil trekken voor de zwakkeren, dan sterven die in ijltempo uit. En dat willen we misschien in de natuur, maar niet in de tuin.

Een van de grootste woekeraars in de plantenwereld is het lelietje-van-dalen. Maar als je de geur van de bloemen eenmaal hebt opgesnoven, is het toch moeilijk om zonder het lelietje verder te leven. In plaats van uw energie te be­steden aan het wegwieden van ­lelietjes-van-dalen zou u ook op zoek kunnen gaan naar andere woekeraars, in de hoop dat al die straatvechters elkaar in evenwicht houden.

Boshyacinten, vingerhoedskruid, klimop en salomonszegel zijn aan elkaar gewaagd. Combineer ze met elkaar, laat ze het zelf uitvechten, en grijp pas in als het labiele evenwicht verstoord dreigt te raken.

Plant de sterkgroeiende tuin­geranium ‘Ann Folkard’ naast het al even robuust groeiende kattenkruid. En laat de bomen in uw tuin gerust door klimop overwoekeren. Maar wees niet bang om de vrede te handhaven. Desnoods met het geweld van de snoeischaar.